Dot-kom köpüyü (2000)

1990-cı illərin ikinci yarısında internet kütləviləşdi və investorlar adında “.com” olan istənilən şirkətə pul yatırmağa başladı. Çox şirkətin nə mənfəəti, nə də aydın biznes modeli var idi — amma səhmləri birjaya çıxan gün iki-üç dəfə bahalaşırdı.

Yüksəliş

Texnologiya şirkətlərinin çox olduğu Nasdaq Composite indeksi 1995-ci ildən 2000-ci ilin martına qədər təxminən 600% qalxdı. 2000-ci il martın 10-da indeks 5 048,62 bəndlə zirvəyə çatdı.

Çöküş

Faiz dərəcələrinin artması, şirkətlərin pulu sürətlə xərcləməsi və gözləntilərin doğrulmaması ilə satışlar başladı. 2002-ci ilin oktyabrına qədər Nasdaq zirvədən 78% düşdü. İnvestorların itkiləri təxminən 5 trilyon dollar oldu.

Batanlar və sağ qalanlar

• Pets.com birjaya çıxandan cəmi doqquz ay sonra, 2000-ci ilin noyabrında bağlandı.
• Webvan, Boo.com kimi yüksək dəyərləndirilən layihələr də yox oldu; WorldCom və Global Crossing kimi iri şirkətlər də iflasa uğradı.
• Cisco səhmi dəyərinin 80%-ni itirdi.
• Dot-kom şirkətlərinin təxminən 48%-i 2004-cü ilə qədər sağ qaldı. Amazon və eBay sonradan öz sahələrinin liderinə çevrildi.

Nasdaq 2000-ci il zirvəsini yalnız 2015-ci ildə, 15 il sonra geri aldı.

Dot-kom köpüyünün paradoksu: internet haqqında optimistlər haqlı çıxdı, amma 2000-ci il qiymətləri ilə alanların çoxu yenə də pul itirdi. Yaxşı şirkət və yaxşı qiymət fərqli şeylərdir.