Ticarət saatları Bakı vaxtı ilə
| Ticarət | Bazar ertəsi – cümə, demək olar ki, 24 saat |
|---|---|
| Gündəlik fasilə (əksər brokerlərdə) | 01:00–02:00 / 02:00–03:00 |
| ABŞ neft ehtiyatları (EIA), çərşənbə | 18:30 / 19:30 |
İki saat göstərilibsə: birincisi yay, ikincisi qış vaxtıdır. Bakı saatı dəyişmir, ABŞ və Avropa isə yay vaxtına keçir.
Brent və WTI nədir?
Neftin bir qiyməti yoxdur — bazar bir neçə etalon (benchmark) növdən istifadə edir. Qiymət bir barel (159 litr) üçün dollarla göstərilir.
- Brent — Şimal dənizi nefti. Dünyada satılan neftin böyük hissəsinin qiyməti ona əsasən müəyyən olunur. Azərbaycanın Azeri Light nefti də Brent-ə nisbətən qiymətləndirilir.
- WTI (West Texas Intermediate) — ABŞ nefti, Oklahoma ştatındakı Kuşinq anbarında təhvil verilir. Adətən Brent-dən bir qədər ucuzdur.
Qiymətə nə təsir edir?
- OPEC+ qərarları — hasilat kvotaları. Ətraflı: OPEC+ görüşləri.
- ABŞ-ın neft ehtiyatları. ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyası (EIA) hər çərşənbə Bakı vaxtı ilə 18:30-da (qışda 19:30) həftəlik ehtiyat hesabatı dərc edir. Ehtiyatların gözləniləndən çox artması tələbin zəif olduğunu göstərir.
- Dünya iqtisadiyyatı. ABŞ və Çinin iqtisadi artımı neftə tələbi müəyyən edir. PMI və ÜDM kimi göstəricilər buna görə neftə də təsir edir.
- Geosiyasət: Yaxın Şərqdəki gərginlik, sanksiyalar, dəniz yollarındakı risklər.
- Dollar. Neft dollarla satılır; güclü dollar adətən neftə təzyiq göstərir.
Tarixi nümunə: 2020-ci il aprelin 20-də pandemiya zamanı anbarlar dolduğu üçün WTI fyuçersinin qiyməti tarixdə ilk dəfə mənfiyə — bir barel üçün −37 dollara düşdü. Satıcılar neftin götürülməsi üçün pul ödəməyə hazır idi.
Azərbaycan üçün niyə vacibdir?
Neft və qaz Azərbaycan ixracının böyük hissəsini təşkil edir və dövlət büdcəsi müəyyən neft qiyməti əsasında tərtib olunur. Neft bahalaşanda Neft Fonduna daxilolmalar və büdcə gəlirləri artır, ucuzlaşanda azalır. 2015-ci ildə neftin kəskin ucuzlaşması manatın iki dəfə devalvasiyasına səbəb olmuşdu. Hazırda manat dollara qarşı sabit (1,70 ətrafında) saxlanılır.
Neftlə necə ticarət olunur?
Fyuçerslər, neft ETF-ləri, neft şirkətlərinin səhmləri və brokerlərdə CFD. Neft çox dəyişkən alətdir: çərşənbə axşamları və OPEC+ xəbərlərində kəskin hərəkətlər olur. Neftə bağlı valyutalar — Kanada dolları (USD/CAD) və Norveç kronu — çox vaxt neftlə birlikdə hərəkət edir.