$ABŞ dolları USD

Niyə dollar bu qədər vacibdir?

Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankının (BIS) sorğularına görə, dünyada valyuta əməliyyatlarının təxminən 90%-ində dollar bir tərəf kimi iştirak edir: iki başqa valyutanı dəyişmək üçün belə, çox vaxt aradan dollar keçir. Mərkəzi bankların ehtiyatlarının yarıdan çoxu dollardadır. Neft, qızıl və əksər əmtəələr dünya bazarında dollarla qiymətləndirilir.

Qısa tarix

• 1792 — dollar ABŞ-ın rəsmi pul vahidi kimi qanunla təsdiqləndi.
• 1913 — Federal Ehtiyat Sistemi (FED) yaradıldı.
• 1944 — Bretton-Vuds. Digər valyutalar dollara, dollar isə qızıla bağlandı (unsiyası 35 dollar).
• 1971 — prezident Nikson dolların qızıla dəyişdirilməsini dayandırdı; tezliklə valyutalar sərbəst üzən kursa keçdi.

Dollar indeksi (DXY)

Dolların “ümumi gücünü” ölçmək üçün dollar indeksindən istifadə olunur: bu, dolların altı valyutadan ibarət səbətə qarşı dəyəridir. Səbətin yarıdan çoxu avrodur, qalanı yapon yeni, funt, Kanada dolları, İsveç kronu və İsveçrə frankıdır. DXY qalxırsa, dollar ümumilikdə güclənir.

Dollara nə təsir edir?

• FED-in faiz siyasəti — ən güclü amil. Yüksək faiz dolları cəlbedici edir. Ətraflı: FED faiz qərarı.
• ABŞ iqtisadi göstəriciləri — NFP, inflyasiya, ÜDM.
• “Təhlükəsiz liman” statusu. Dünyada böhran və qorxu olanda investorlar dollara qaçır, hətta böhran ABŞ-dan başlasa belə — 2008-ci ildə belə olmuşdu.

Dollar və manat

Azərbaycan Mərkəzi Bankı 2017-ci ildən manatın dollara qarşı məzənnəsini 1,70 ətrafında sabit saxlayır. Ona görə USD/AZN qrafiki demək olar ki, düz xəttdir, manatın başqa valyutalara qarşı kursu isə həmin valyutanın dollara qarşı hərəkətini izləyir. Qısası: dollar dünyada güclənəndə manat da avroya, rubla, lirəyə qarşı güclənir.