Hedcinq nədir?

Hedcinq — investisiya və ya biznesdən yarana biləcək itkini əks istiqamətli ikinci mövqe ilə kompensasiya etməkdir. Hedcinqin məqsədi qazanc deyil, sığortadır: pis ssenaridə itkini azaltmaq, bunun müqabilində yaxşı ssenaridəki qazancın bir hissəsindən imtina etmək.

Söz haradan gəlir?

İngiliscə hedge sözü qədim ingilis dilindəki hecg — “çəpər, hasar” sözündən gəlir. “Özünü itkidən sığortalamaq” mənası XVII əsrin 70-ci illərində yaranıb.

Klassik misallar

• Fermer. Buğda əkir, amma məhsul yığımı zamanı qiymətin nə olacağını bilmir. Fyuçers və ya forvard müqaviləsi ilə satış qiymətini indidən sabitləyir: qiymət düşsə, itkidən qorunur; qiymət qalxsa, əlavə qazancdan məhrum olur.
• Aviaşirkət. Yanacaq xərci qiymətə çox həssasdır. Southwest Airlines 2003-cü ildən sonra neft fyuçersləri ilə yanacaq qiymətini hedcləyərək rəqiblərinə nisbətən xeyli qənaət edib.
• İdxalçı şirkət. Üç aydan sonra avro ilə ödəniş edəcək; avronun bahalaşmasından qorunmaq üçün bu gün forvard alır.
• Səhm treyderi. A şirkətinin səhmini alır, eyni sahədəki rəqibin səhmini isə qısa satır — beləcə bütün sahəyə təsir edən riski neytrallaşdırır, yalnız A şirkətinin özünə olan inamını saxlayır.

Təbii hedc

Hedcinq üçün həmişə törəmə alət lazım deyil. Məsələn, ixracatçı şirkət satış etdiyi ölkədə istehsal açarsa, gəliri və xərcləri eyni valyutada olur və valyuta riski özü-özünə azalır.

Alətlər

• Forvard və fyuçers — gələcək qiyməti indidən sabitləmək.
• Opsionlar — sığorta haqqı (premium) ödəyərək pis ssenaridən qorunmaq, yaxşı ssenarinin qazancını saxlamaq.
• Svoplar — məsələn, üzən faizi sabit faizlə dəyişmək.
• Əks mövqe — əlaqəli aktivdə əks istiqamətli əməliyyat.

Hedcinq pulsuz deyil: spred, komissiya, opsion haqqı və ya əldən çıxan qazanc şəklində qiyməti var. Pərakəndə treyderlərin eyni cütdə eyni vaxtda alış və satış açması isə çox vaxt riski azaltmır, sadəcə qərar verməyi təxirə salır və xərcləri ikiqat artırır.