Texniki analiz nədir?

Texniki analiz — keçmiş bazar məlumatlarını, ilk növbədə qiyməti və həcmi öyrənərək qiymətin gələcək istiqamətini qiymətləndirmə üsuludur. Şirkətin hesabatlarına və iqtisadi göstəricilərə baxan fundamental analizdən fərqli olaraq, texniki analitik əsasən qrafikə baxır.

Qısa tarix

• XVII əsr — Jozef de la Veqa Amsterdam birjasındakı davranışları təsvir edərkən texniki analizin ilk ideyalarını qələmə aldı.
• XVIII əsr — Yaponiyada Munehisa Homma düyü bazarında qiymət davranışını öyrəndi; şam qrafikləri ənənəvi olaraq onun adı ilə bağlanır.
• 1851–1902 — Çarlz Dou səhm bazarı məlumatlarını toplayıb qanunauyğunluqları sistemləşdirdi; bu, Dou nəzəriyyəsi kimi tanındı.
• 1948 — Edvards və Maqinin “Technical Analysis of Stock Trends” kitabı sahənin əsas dərsliyinə çevrildi.

Üç əsas prinsip

• Qiymət hər şeyi nəzərə alır. Bütün məlum informasiya artıq qiymətdə əks olunub.
• Qiymət trendlərlə hərəkət edir. Hərəkət təsadüfi deyil, yuxarı, aşağı və ya yan istiqamətdə davam etməyə meyllidir.
• Tarix təkrarlanır. İnsanlar oxşar vəziyyətlərdə oxşar davranır, ona görə qrafik fiqurları yenidən yaranır.

Əsas alətlər

• Qrafik fiqurları — baş-çiyin, ikiqat təpə və dib, üçbucaq, bayraq.
• Dəstək və müqavimət səviyyələri, trend xətləri.
• İndikatorlar — hərəkətli ortalar, RSI, MACD, Bollincer zolaqları.
• Həcm analizi — hərəkətin arxasında nə qədər iştirak olduğunu göstərir.

Mübahisəli tərəfi

Səmərəli bazar hipotezinə görə, bütün məlumat qiymətdə dərhal əks olunduğundan keçmiş qiymətlərlə gələcəyi davamlı proqnozlaşdırmaq mümkün deyil. Bu baxış texniki analizin əsasını şübhə altına alır. Digər tərəfdən, bəzi tədqiqatlar bəzi indikatorların əlavə faydalı informasiya verdiyini göstərir. Ümumi nəticə qarışıqdır: texniki analiz zəmanətli proqnoz vermir, amma giriş-çıxış nöqtələrini və riski planlaşdırmaq üçün geniş istifadə olunur.

Texniki analizin ən praktik faydası “qiymət hara gedəcək?” sualına cavab deyil, “səhv etsəm, harada çıxacağam?” sualına cavabdır.