Marja və marja çağırışı nədir?

Marja — borc vəsaiti ilə ticarət edərkən və ya törəmə alətlərdə mövqe açarkən brokerə girov kimi qoyulan puldur. O, brokerin kredit riskini — müştərinin itkini ödəyə bilməməsi riskini örtür.

Sadə misal

100 $ dəyərində səhm alırsan: 20 $ öz pulun, 80 $ brokerdən borc. Səhmin özü borcun girovudur.

• Səhm 85 $-a düşür. Borc hələ də 80 $-dır.
• Sənin payın: 85 − 80 = 5 $. Qiymət cəmi 15% düşüb, sən isə öz vəsaitinin 75%-ni itirmisən.
• Bu qalıq brokerin tələb etdiyi minimumdan aşağıdırsa, marja çağırışı gəlir.

İlkin və saxlanma marjası

• İlkin marja — mövqeni açmaq üçün lazım olan girov.
• Saxlanma (minimum) marjası — mövqeni açıq saxlamaq üçün hesabda qalmalı olan minimum. Adətən ilkin marjadan aşağıdır ki, qiymət bir az tərpənəndə dərhal çağırış gəlməsin.

Marja çağırışı zamanı nə baş verir?

Girovun dəyəri saxlanma həddindən aşağı düşəndə broker üç şeydən birini tələb edir: hesaba əlavə pul qoymaq, əlavə qiymətli kağız girov vermək və ya mövqenin bir hissəsini bağlamaq. Müştəri reaksiya vermirsə, broker mövqeni özü bağlayır — çox vaxt ən əlverişsiz anda.

Tarixi dərs: 1929

1920-ci illərdə ABŞ-da səhmləri alışın cəmi kiçik hissəsini öz pulu ilə ödəyərək almaq adi hal idi — borc payı 90%-ə çatırdı. Bazar enməyə başlayanda kütləvi marja çağırışları məcburi satışlara, satışlar isə yeni düşüşlərə səbəb oldu. Bu zəncir 1929-cu il birja çöküşünü və ardınca gələn Böyük Depressiyanı dərinləşdirdi. Bu gün ABŞ-da “Regulation T” qaydası səhm alışında borcu qiymətin 50%-i ilə məhdudlaşdırır.

Forexdə marja

Forex brokerləri marjanı adətən faizlə göstərir: 1:30 leverec 3,33% marja deməkdir. 30 000 $-lıq mövqe üçün təxminən 1 000 $ girov bloklanır. Platformadakı marja səviyyəsi (vəsait ÷ istifadə olunan marja × 100%) kritik həddə enəndə mövqelər avtomatik bağlanmağa başlayır.

Marja çağırışını gözləmə. Hər mövqeyə əvvəlcədən stop-loss qoy ki, itkinin həddini broker yox, sən təyin edəsən.